گام مهم محقق ايراني در درمان اختلال عصب بينايي «ام‌اس» با پيوند سلول‌هاي iPS

پژوهشگر ايراني با پيوند سلول‌هاي «اوليگودندروسيت» توليد شده از سلول‌هاي پرتوان القایی انسانی (iPS)، گامی مهم در درمان آسيب دِمیلینه شدن -اختلالی در سیستم اعصاب مرکزی که منجر به بيماري ام‌اس می‌شود - برداشت.

عليرضا پويا، پژوهشگر پژوهشكده سلول‌هاي بنيادي پژوهشگاه رويان و برگزيده ايراني سيزدهمين جشنواره بين‌المللي تحقيقاتي رويان در گفت‌وگو با خبرنگار ايسنا به تشريح جزئيات اين دستاورد پرداخت و تصريح كرد: تلاش او براي درمان ميلين كه بر اثر بيماري MS تخريب مي‌شود، در فاز حيواني موفقيت‌آميز بوده و اين موفقيت مي‌تواند گامي مهم براي كاهش و درمان عوارض MS باشد.

اين پژوهشگر در توضيح نتايج طرح خود با عنوان «تمايز سلول‌هاي بنيادي القايي انساني به سلول‌هاي اوليگودندروسيت و پيوند به مدل موش صحرايي براي ترميم ميلين عصب بينايي» گفت: بيماري MS با تخريب غشاي ميلیني سيستم اعصاب مركزي در پيام‌رساني سيستم عصبي اختلال ايجاد مي‌كند و بسته به اين كه چه قسمت از مغز يا نخاع درگير شده باشد، عوارض مختلفي دارد.

وي ادامه داد: پيش از اين تلاش‌هايي در حيطه‌هاي دارويي و پزشكي براي درمان و كاهش عوارض اين بيماري انجام شده بود، اما اين تلاش‌ها نتيجه درماني پایدار و قطعي نداشت. همين موضوع انگيزه اصلي من و همكارانم براي يافتن راه حلي از طريق سلول‌هاي بنيادي شد.

پويا با اشاره به اين كه پيش از طرح او، سلول‌هاي اوليگودندروسيت (سلول‌هاي سازنده ميلين) با انواع ديگري از سلول‌هاي بنيادي مانند سلول‌هاي بنيادي جنيني انسان و موش ساخته شده بودند، خاطرنشان كرد: ما توانستيم سلول‌هاي اوليگودندروسيت را از سلول‌هاي بنيادي القايي انساني (iPS) توليد كنيم كه براي نخستين بار در دنيا انجام شد.

وي توضيح داد: سلول‌هاي iPS را می توان از سلول‌هاي فيبروبلاست پوستي هر فرد توليد کرد كه در واقع مي‌تواند مشكلات رد پيوند را تا حدودي برطرف كند. اين سلول‌ها همچنين شباهت بسيار زيادي به سلول‌هاي بنيادي جنيني انساني دارند و مي‌توانند انواع سلول‌هاي بدن را توليد كنند.

پويا درباره مشكلات استفاده از سلول‌هاي بنيادي جنيني در اين زمينه اظهار كرد: استفاده از اين سلول‌ها پاره‌اي مسائل اخلاقي را به همراه دارد؛ زيرا جنيني كه سلول‌ها از آن گرفته مي‌شود، ديگر قادر به ادامه‌ي حيات نيست؛ به همين دليل تنها مي‌توان از تعداد محدودي از سلول‌هاي جنين‌هاي توليدشده به روش IVF و يا جنين‌هاي سقط شده اهدايي استفاده كرد كه تعداد بسيار كمي دارند.

محقق ايراني برگزيده سيزدهمين جشنواره بين‌المللي تحقيقاتي رويان همچنين به ايسنا گفت: ما در مقايسه سلول‌هاي اوليگودندروسيت توليد شده از سلول‌هاي بنيادي جنيني و اوليگودندروسيت توليد شده از iPS به اين نتيجه رسيديم كه اينها در الگوي بيان ژن‌ها و ماركرهاي پروتئيني شباهت‌هاي بسيار زيادي دارند و سلول‌هاي توليد شده از iPS قابل پيوند هستند.

پژوهشگر پژوهشكده سلول‌هاي بنيادي پژوهشگاه رويان افزود: سلول‌هاي اوليگودندروسيت توليد شده را به موش‌هايي كه غشاي ميلين آنها را در كياسماي بينايي‌شان از بين برده بوديم، پيوند زديم و خوشبختانه ميلين سازي و عملكرد عصب بعد از پيوند نسبت به گروه پیوند نشده (كنترل) افزايش يافت.

پويا درباره ورود اين آزمايش‌ها و روش‌هاي درمان به مرحله انساني، خاطرنشان كرد: تا ورود به آزمايش‌هاي انساني هنوز راه زيادي داريم چرا كه بايد ايمني اين سلول‌ها در به وجود نياوردن تومور ثابت شود. در بیشتر مواقع اين iPSها با ناقل‌هاي ويروسي توليد شده‌اند و ژن‌هايي كه به آنها منتقل شده‌ است توانايي تومورزايي دارند.

وي همچنين گفت: علاوه بر اين پس از اتمام اين مرحله از طرح ما، گزارشی منتشر شد كه نشان مي‌داد سلول‌هاي iPS به طور كامل در پيوند ايمن نيستند و علي‌رغم اين كه از خود فرد توليد شده‌اند، مي‌توانند توسط بدن پس زده شوند كه اين مشكل نيز بايد پيش از شروع فاز انساني بررسي شود.

وي با بيان اينكه سلول‌هاي اوليگودندروسيت بايد به حيوانات نزديك‌تر به انسان مانند ميمون‌ها نيز پيوند زده شود، افزود: كيفيت سلول‌هاي توليد شده نيز بسيار اهميت دارد، چرا كه توليد خالص اوليگودندروسيت‌ در محيط آزمايشگاهي چندان کار آسانی نيست.

اين محقق ايراني همچنين به اهميت رساندن سلول‌هاي توليد شده به بافت مورد نظر اشاره و خاطرنشان كرد: ما بايد راهي براي رساندن اين سلول‌ها به بافت آسيب ديده بدون آسیب رساندن به بافت نخاع و مغز پيدا كنيم. اين پيوند نبايد به سيستم عصب مركزي آسيب برساند و جراحي ممكن است مشكلات افزون‌تري را پديد آورد.

به گزارش ايسنا اين طرح سه سال پيش آغاز شده و نتايج آن سال گذشته ميلادي در مجله PLoS ONE به چاپ رسيده است.

ادامه نوشته

ترمیم غشای میلین عصبها با سلول‌های بنیادین، امیدی تازه برای بیمارانMS

سلامت نیوز : علیرضا پویا در گفت‌وگو با فارس در مورد طرح ارائه شده توسط خود که عنوان جایزه ملی را از آن خود کرده اظهار داشت: در این طرح استفاده از سلول‌های بنیادین برای درمان بیماری‌هایی که غلاف میلین سلول‌های عصبی را از بین می‌برد بر روی موش صحرایی در محیط آزمایشگاهی انجام شده است.

وی اظهار داشت: تاکنون شبیه این تحقیق در هیچ کشوری انجام نشده و این برای نخستین بار است که ما به دستاوردهایی در زمینه استفاده از سلول‌های پرتوان القایی برای درمان و ترمیم میلین عصب بینایی بر روی موش صحرایی کار کرده‌ایم.

این کارشناس ارشد ژنتیک انسانی اذعان داشت: رویکردهای مختلفی برای درمان وجود دارد و امروزه با استفاده از انواع داروها با سرکوب کردن سیستم ایمنی تا حد زیادی جلوی پیشرفت بیماری سیستم عصبی از جمله MS گرفته می‌شود اما درمان قطعی وجود ندارد و اکنون با ورودی سلول‌های بنیادی پرتوان القایی این امید ایجاد شده است که اگر مراحل بعدی کارآزمایی بالینی طی شود بتوانیم طی سالهای آینده از این روش به جای تهیه داروهای پیشرفته برای درمان MS به عنوان درمان قطعی و ریشه‌ای استفاده کنیم.

به گفته پویا شباهت بسیار زیادی بین سلول‌های بنیادین جنینی و سلولهای القایی وجود دارد با این تفاوت که محدودیت‌هایی برای استفاده از سلول‌های بنیادی جنینی پیش رو است.وی ادامه داد: در سلول‌های بنیادی جنینی ممکن است جنین از بین برود یا بدن پیوند را رد کند ولی سلول‌های بنیادین القایی پرتوان را می‌توان به راحتی از اجزای مختلف بدن از جمله پوست استحصال کرد و با وارد کردن چند نوع ژن، آن را سلول بنیادین اختصاصی به هر فرد دانست.

این پژوهشگر پژوهشگاه رویان تأکید کرد: برای تولید سلول‌های بنیادی القایی چالش‌های اخلاقی نداریم و تا حد زیادی مشکل رد پیوند هم در این روش حل شده است.وی با اشاره به اینکه با از بین رفتن غشای میلین در سیستم عصبی پیام‌رسانی در اعصاب مرکزی مختل می‌شود افزود: ما در این پژوهش جدید درصددیم تا با استفاده از سلول بنیادین القایی غشای غلاف میلین را بازسازی کنیم اما در عین حال باید مطمئن شویم که مشکلات دیگری مانند ایجاد تومور برای افرادی که این گونه پیوندها را دریافت می‌کنند به وجود نیاید.پویا اظهار داشت:در حال حاضر انتقال سلول‌های بنیادین القایی با روش انتقال ویروس صورت می‌گیرد و اگر روش تولید این گونه سلول‌ها ایمن‌تر شود امکان استفاده آن برای انسان نیز فراهم خواهد بود دیگر اینکه رساندن سلول به بافت مد نظر یکی دیگر از موانع است و اینکه چگونه می‌توان سلول‌های بنیادین را به غلاف میلین رساند.

 

رنج سنی مبتلایان به ام اس

 

 

دریافت فایل

استرس و هیجان روحی برای بیمار ام‌اس سم است

 دبیر کمیته علمی انجمن ام اس ایران، بر دوری بیماران ام اس از استرس و پرهیز از هیجانات روحی، تاکید کرد. دکتر محمدعلی صحراییان، در خصوص اینکه بیمار مبتلا به ام اس دچار چه نوع اختلالات و عوارضی می شود،...

 

دبیر کمیته علمی انجمن ام اس ایران، بر دوری بیماران ام اس از استرس و پرهیز از هیجانات روحی، تاکید کرد.

دکتر محمدعلی صحراییان، در خصوص اینکه بیمار مبتلا به ام اس دچار چه نوع اختلالات و عوارضی می شود، به خبرنگار مهر گفت: یک بیمار ام اس می تواند دچار اختلال حرکتی، ادراری، تعاملی و بینایی شود که این مسئله بر حسب درگیر شدن سیستم عصبی بدن، رخ می دهد.

وی با اشاره به اینکه استرس و هیجانات روحی، برای بیمار ام اس خطرناک است، افزود: مهم ترین نکته ای که در خصوص روند درمان این قبیل بیماران وجود دارد، این است که باید از چنین شرایط و محیط هایی دور باشند.

دبیر کمیته علمی انجمن ام اس ایران با تاکید بر ناشناخته بودن علت بیماری ام اس، اظهار داشت: متاسفانه به عمین علت، این بیماری رو به افزایش است.

صحراییان همچنین با عنوان اینکه بیماری ام اس درمان قطعی ندارد، افزود: فقط روشهای درمانی وجود دارد که سیر بیماری را به تاخیر می اندازد و از این جهت، مشکل خاصی در کشور نیست. زیرا، داروهای مورد نیاز این بیماران در ایران وجود دارد.